KAROL SZWECZYK
Techniczne środki dydaktyczne:
To wszelkiego rodzaju przedmioty oddzialujace na zmysly uczniow, ktorych zadaniem jest ulatwienie poznawania rzeczywistosci. środki dydaktyczne skracaja proces nauczania, pozwalajac w krotszym czasie przekazac wiecej wiadomosci.
Wykorzystanie techniki w procesach ksztalcenia i wychowania dzieci i mlodziezy jest problemem aktualnym i ciagle rozwijajacym sie. Czyni sie starania, aby przekazywanie wiadomo?ci, lepsze przygotowanie do zycia w spoleczenstwie wychowankow oraz zwiekszenie efektywnosci edukacji dzieci i mlodzieży byly aktualnym i ciagle realizujacym sie procesem poprzez wspolprace pedagogow, wychowawcow z instytucjami wprowadzajacymi nowosci techniczne. Na podłożu poszukiwan dydaktycznych znajduje sie dyscyplina zajmujaca sie podstawami teoretycznym i praktycznym zastosowaniem środków dydaktycznych tzw. technologia kształcenia. Duży wplyw na rozwoj tej dziedziny miało zastosowanie informatyki w szkolach, placowkach i osrodkach wychowawczych. Komputer jako srodek posredniczacy miedzy jednym czlowiekiem a drugim, magazynujacy i przetwarzajacy informacje jest bardzo dobrym udoskonaleniem we wspolpracy ludzi na calym swiecie. Istnieje wiele typologii srodkw dydaktycznych. Wsrod nich znacznie wyroznia sie podzial, ktory zostal dokonany przez Edwarda Fleminga i Jana Jacoby'ego. Przedstawia się on nastepująco:
- po pierwsze środki naturalne przedstawiaj�ce w sposob bezposredni rzeczywistosc
- nastepnie wyodrebnione zostaly środki techniczne obrazuj�ce rzeczywistosc posrednio (można tu zaliczyc takie środki jak: wzrokowe, sluchowe, polaczone czyli wzrokowo-słuchowe, manipulacyjne, modelowe oraz automatyczne)
- ostatnie środki z tego podziału to symboliczne, przedstawiaj�ce rzeczywisto?ć przy wykorzystaniu symboli (symbolami mog� byc: slowa drukowane i mowione, znaki plastyczne, rysunki, itp.)
Istnieje takze inny podzial środkow dydaktycznych. Sa one najczesciej wykorzystywane w kazdym typie szkol.
Kategorie środkow dydaktycznych wytypowane przez Wincentego Okonia:
Pierwsza z nich sa środki proste, do ktorych naleza:
- środki słowne (podręczniki, teksty drukowane)
- proste środki wzrokowe (modele, autentyczne wzory przedmiotów, reprodukcje obrazów, mapy)
Druga z kategorii sa środki złozone wykorzystujace rozwoj techniki, nowinek, urzadzeń i sprzetu przekazujacego informacje. Mozna tu zaliczyc:
- mechaniczne środki wzrokowe (aparaty fotograficzne, mikroskopy, oscyloskopy, teleskopy czyli urz�dzenia przekazuj�ce obrazy)
- środki słuchowe (gramofony, radia np. CB ? kontakt ze ?wiatem, nauczanie na odległo?ć, magnetofon)
- oraz środki wynikajace z polaczenia wzroku ze sluchem (sa to urzadzenia takie jak telewizor, video lub dobrze wyposażony komputer)
Ostatnia pozycja w tym podziale sa srodki automatyzujace uczenie sie (tutaj wymienic można laboratoria z wyszczegolnionych dziedzin nauki, maszyny dydaktyczne, oraz komputery)
Podział dokonany przez W. Okonia jest ułożony jakby hierarchicznie. Od ?rodków prostych takich jak podręczniki do złożonych (komputery, laboratoria). Poprzez zastosowanie środków zlozonych zmniejsza sie naklad pracy nauczyciela i ucznia. Wiele rzeczy można zobrazowac, przy czym porusza sie wyobraznia wychowanka np.: mozemy na komputerze pokazaz uczniowi powstawanie czasteczki DNA, co poprzez zwykle mówienie było by wrecz niemozliwe.
funkcje technicznych środków dydaktycznych:
Do waznych funkcji w procesie ksztalcenia jest umozliwienie wychowankom poznania otaczajacej ich rzeczywistosci, uksztaltowania ich postaw, uczuc wobec otaczajacego swiata. W nawiazaniu do tej roli przypisuje sia srodkom dydaktycznym cztery funkcje, ktore maja za zadanie poznawanie rzeczywistosci i wiedzy o niej, ksztaltowanie pojec i emocjonalnego nastawienia do swiata realnego oraz rozwijanie dzialalno?ci przeksztalcajacej rzeczywistosc.
Poznawanie rzeczywistosci najlepiej odbywa sie przez nia sama. Pomocne moga tu byc lupy, mikroskopy, aparaty fotograficzne, kamery telewizyjne. Posredni kontakt z rzeczywistoscia odbywa sie przez obserwacje nagrań i ilustracji.
Postać uogolniona w tej funkcji to ?rodki takie jak: mapy, globusy, diagramy.
Podreczniki szkolne sa srodkiem dydaktycznym w procesie zdobywania wiedzy o rzeczywistosci. Obok podstawowych podrecznikow w miare rozwoju technicznego pojawiły sie takie udoskonalenia jak np. kserokopiarki. Umozliwia to udostępnienie jednego egzemplarza tekstu większej ilo?ci uczniow.
Bardzo dobrym udoskonaleniem jest zastosowanie w procesie ksztalcenia maszyn dydaktycznych, czytników lub komputerow. Uczniowie moga wybrac to co najważniejsze w danym tekscie.
Funkcjami środków dydaktycznych, o ktorych warto wspomniec jest: ksztaltowanie emocjonalnego stosunku do rzeczywisto?ci oraz działanie przetwarzajace swiat realny.
W pierwszym przypadku mamy do czynienia z czynnikami pobudzającymi mlodziez do wzruszeń, emocji, przemy?len osobistych. Se to takie środki jak: plyty prze?rocza, ta?my z nagraniami. Nauczyciel wykorzystujacy w pracy dydaktycznej takie elementy staje sie jakby promotorem uczuc, postaw, takze motywacji wychowankow.
Najbardziej rozpowszechnionymi środkami sa komputery, które nie tylko steruja procesem uczenia sie, ale wspomagaja proces doboru materialu do ksztalcenia sie. Opracowują tresci programowe. Sa bardzo pomocne w systemie zarzadzania oswiata.
Środki dydaktyczne techniczne znalazly najwieksze zastosowanie w szkolach zawodowych przygotowujacych mlodziez do przyszlej pracy o danej specjalnosci. Duzy zasob narzedzi pracy, środków technicznych sluzy wykwalifikowaniu przyszlego spoleczenstwa.
Karol Szewczyk
ETI 6.1b
Wydział Podstaw Techniki
Politechnika Lubelska
